Laboratuvarlarda numunelerin homojen şekilde karıştırılması, inkübasyon sırasında çalkalanması veya uzun süre kontrollü hareket ettirilmesi gereken birçok uygulama bulunur. Bu işlemler için en yaygın kullanılan cihazlardan biri Orbital Shaker’dır. Orbital shaker; biyoloji, mikrobiyoloji, moleküler biyoloji, kimya, farmasötik ve gıda laboratuvarlarında kültür şişeleri, Erlenmayerler, tüpler ve mikroplakaların kontrollü şekilde çalkalanmasını sağlar. Doğru orbital shaker seçiminde yalnızca hız değil; çalkalama hızı (RPM), orbit çapı, platform kapasitesi ve numune tipi birlikte değerlendirilmelidir.
Orbital Shaker Nedir?
Orbital Shaker, numuneleri dairesel (orbital) bir hareketle sürekli çalkalayarak homojen karışım sağlayan laboratuvar cihazıdır.
Platform üzerindeki kaplar belirli bir çapta dairesel hareket eder. Bu hareket sayesinde sıvılar karışır, gaz transferi artabilir ve kültürler kontrollü şekilde çalkalanabilir.
Orbital Shaker Nasıl Çalışır?
Motor, platformu belirlenen orbit çapı boyunca sürekli dairesel hareket ettirir.
Numune kapları platform üzerinde sabitlenir ve hareket platform üzerinden numuneye aktarılır.
Karıştırma şiddeti temel olarak iki parametreye bağlıdır:
Çalkalama Hızı (RPM)
Orbit Çapı (mm)
Çalkalama Hızı (RPM) Nedir?
RPM (Revolutions Per Minute), platformun dakikadaki dairesel hareket sayısını ifade eder.
Düşük RPM → Daha nazik karıştırma.
Yüksek RPM → Daha güçlü karıştırma ve daha fazla sıvı hareketi.
Her numune için en yüksek RPM uygun olmayabilir.
Orbit Çapı Nedir?
Orbit çapı, platformun çizdiği dairesel hareketin çapıdır ve genellikle milimetre (mm) olarak belirtilir.
Yaygın orbit çapları:
3 mm
10 mm
20 mm
25 mm
30 mm
Orbit büyüdükçe sıvının hareket yolu genişler ve karıştırma karakteri değişir.
Orbit Çapı Neden Önemlidir?
Aynı RPM'de çalışan iki shaker farklı orbit çaplarına sahipse farklı karıştırma etkisi oluşturabilir.
Küçük Orbit | Büyük Orbit |
|---|---|
Nazik karıştırma | Daha güçlü sıvı hareketi |
Mikroplaka ve küçük tüpler | Erlenmayer ve kültür şişeleri |
Köpük oluşumu daha az olabilir | Oksijen transferi artabilir |
Bu nedenle RPM ve orbit çapı birlikte değerlendirilmelidir.
Orbital Shaker Nerelerde Kullanılır?
Orbital shaker birçok laboratuvar uygulamasında kullanılır:
Hücre kültürü
Bakteri ve maya kültürü
Reaktif karıştırma
Protein çözeltileri
Kimyasal çözeltiler
Gıda analizleri
Farmasötik Ar-Ge
Numune ekstraksiyonu
Hangi Numune Kaplarıyla Kullanılır?
Orbital shaker farklı platform ve kelepçelerle kullanılabilir.
Yaygın kaplar:
Erlenmayer şişeleri
Kültür şişeleri
Beherler
Santrifüj tüpleri
Falcon tüpleri
Mikro tüpler
Petri kapları (uygun platformla)
Mikroplakalar (uygun adaptörle)
Orbital Shaker ile Vortex Mixer Arasındaki Fark
Özellik | Orbital Shaker | Vortex Mixer |
|---|---|---|
Hareket | Sürekli orbital | Girdap (vortex) |
Numune sayısı | Aynı anda çoklu | Genellikle tek tüp |
Karıştırma süresi | Uzun süreli | Kısa süreli |
Kültür çalışmaları | Çok uygun | Uygun değil |
Mikro tüpler | Adaptör ile | Çok uygun |
Orbital Shaker Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
RPM aralığı
Orbit çapı
Platform boyutu
Maksimum taşıma kapasitesi
Zamanlayıcı
Dijital hız kontrolü
Farklı platform ve kelepçe seçenekleri
Sürekli çalışma dayanıklılığı
Sık Yapılan Hatalar
Orbit çapını dikkate almadan yalnızca RPM'e göre seçim yapmak.
Numuneleri platforma yeterince sabitlememek.
Büyük hacimli kaplarda aşırı yüksek hız kullanmak.
Platform kapasitesini aşmak.
Köpürmeye hassas numuneleri gereğinden yüksek RPM'de çalıştırmak.
Sonuç
Orbital Shaker, laboratuvarda uzun süreli ve kontrollü çalkalama gereken uygulamalar için vazgeçilmez cihazlardan biridir. Özellikle kültür çalışmaları, biyolojik numuneler ve kimyasal çözeltilerin homojen karıştırılmasında yaygın olarak kullanılır.
Doğru seçim için şu üç kriter birlikte değerlendirilmelidir:
RPM + Orbit Çapı + Platform Kapasitesi
Bu kombinasyon, numunenin güvenli ve tekrarlanabilir şekilde karıştırılmasını sağlar.
